MARS ”KIZIL GEZEGEN”

Kızıl Gezegen

Mars, kızıl gezegen, Sümerlerden bu yana bilinen, Güneş sistemimizdeki insanların bilim kurgu düşlerini süsleyecek kadar güzel yegâne gezegen. Öyle ki, bu durum öncesinde insanları fazlasıyla yanılgıya düşürmüş. Çünkü çoğu gözlemci gördüğünü değil, görmek istediğini görür. ‘ Bu zamana kadar insanlar Mars’ta sürekli bir şey görmüşler ya da gördüklerini zannetmişlerdir.’(Patrick Moore). Bu yüzden birçok hurafede çıkmış ama bu konuya daha sonra geleceğiz. Gelin önce bahsi geçen gezegenimizi bir tanıyalım.

 

Mars Kanalları
Mars Kanalları

Mars, canlı yaşamı için – Dünya’dan sonra tabiki- en uygun gezegen, fakat bu sizi aldatmasın. Güneş sistemimizdeki 4. gezegen olan Mars’ın Güneş’e olan uzaklığı ortalama 228 milyon km. Eliptik yörüngesi oldukça dışmerkezli olup, Güneş’e en yakın konumu 208 milyon km, Güneş’e en uzak konumu ise 248 milyon km’dir. Gezegenin çapı ekvatorda 6790 km, bu büyüklük Ay ile Dünya arasında kalıyor diyebiliriz. Hacimsel ve kütlesel olarak ise baya küçük, eğer Dünya’nın kütlesini ve hacmini 1 kabul edersek Mars kütlesel olarak 0,107 ve hacimsel olarak ise 0,15 değerinde olacaktır. Kızıl gezegenimiz Mars’ın yoğunluğu da 3,94 gr/cm^3’tür. Bu kadar küçük olması sebebiyle yer çekimi değeri de Dünya’dakinin 3’te 1’i değerinde yani Mars’ta da Ay’da zıpladığınızın yarısı kadar zıplayarak ilerleyebilirsiniz ve kurtulma hızı da tahmin edilebileceği gibi daha düşük, 5,1 km/sn’dir.

Dünya ile benzer yanları da var tabii ki, mesela Mars’ın bir günü de yaklaşık 24 saat ( 1 sol = 1 Mars günü = 24 saat 37 dakika 22,6 saniye ) yani uyku düzeninizi bozmanıza gerek yok. Fakat bir Mars yılı 687 gün, yaklaşık 2 Dünya yılı, yaz tatilinizi baya ertelemeniz gerekebilir. Eksenel eğikliğinin Dünya’nınkine yakın olması sebebiyle, Mars 24 derece – Dünya 23,5 derece, orada da 4 mevsim var. Üstelik Dünya’daki mevsimlere oldukça benzer. Ama bu sizi aldatmasın yazın ortasında da montla gezmeniz gerek, çünkü sıcak bir yaz gününde ekvatordaki sıcaklık 10C. Kütlesinin ve hacminin oldukça küçük olması sebebiyle ince bir atmosfere sahip olması, yaz gününde bile bu kadar soğuk olmasında etkili tabi bir de Güneş’e olan uzaklığı var. O kadar ince ki deniz seviyesinde basınç 10 milibardan düşüktür. Bu değer Dünya şartlarında ‘laboratuvar boşluğu’ dediğimiz değere neredeyse eşittir ve bu değer 36.000 metre yükseklikteki, 4 Everest Dağı’nı üst üste düşünebilirsiniz, hava yoğunluğuna denktir. Atmosferindeki ana element ise karbondioksittir. Karbondioksit, Mars’ta sera gazı etkisi oluşturmasına rağmen sıcaklık ortalama -13 derecedir. Mars çölleri de çoğunlukla demir oksit veya demir silikat gibi minerallerle kaplıdır, bir nevi ‘Paslı Dünya’ denebilir. Mars’ın atmosferinin ince olduğunu öğrenmemiz bile 50 yıl öncesine dayanır. 1965 yılında gönderilen Viking uzay sondası sayesinde çok sağlıklı bilgilere sahibiz. Tabii ki daha öncesinde ilk Mars’ın haritası neredeyse doğru bir biçimde 19. yy. ın ilk yarısında çizilmişti.

Mars Haritası
Mars Haritası

MARS KANALLARI

Başta da söylediğimiz gibi Mars konusunda insanlar birçok yanılgıya düşmüştür. Bunlardan en çok göze çarpanı ‘Mars Kanalları’dır. 1877’de İtalyan gök bilimci Giovanni Virginio Schiaparelli’nin çizdiği Mars haritasında anlaşılmayan bazı şekiller vardı. Mars’taki çölleri boydan boya geçen, İtalyancada ‘canali’ adını verdiği düz çizgiler göze çarpıyordu. Bu İngilizceye çevrilirken gerçek anlamı olan ‘channel(oyuk)’ olarak değil de, yanlış bir şekilde ‘canal’ olarak çevrilince, meşhur Mars Kanalları söylencesi ortaya çıktı. Üstelik bu çizgiler, tuhaf bir şekilde, neredeyse simetrikti. Bu olaylardan sonra 1886’da iki Fransız gözlemci Nice’teki güçlü teleskoplar vasıtasıyla bu kanalları gördüklerini iddia ettiler. Üstüne, 1895’ten 1916’ya kadar Mars üzerine gözlemler yapıp yüzlerce çizim yapan Amerikalı gözlemci Percival Lowell, bu kanalların suni bir sulama ağı olduğundan da emindi. Fakat bu sorun 1965 yılında gezegenin yakınından geçen ilk uzay aracının gönderdiği fotoğraflarla son buldu. Bütün bu olanlar sadece ‘’basit bir göz aldanması’’ydı.

Bu yazıyada bir gözat ;  Teksas'ta bir 'nitelik testi' sırasında SpaceX roket motoru patladı

Kızıl gezegen Mars’ın 2 adet uydusu bulunmaktadır: Phobos ve Deimos. İkisi de küçük ve şekilsiz olup, bir zamanlar büyük ihtimalle küçük gezegenlerken Mars tarafından yakalanıp onun uydusu haline gelmişlerdir. Şekil olarak Phobos 27*22,5*19 km ve Deimos 9,5*11*14,5 km kadardır. Phobos’un dolanım süresi 7 saat 39 dakikadır, yani bir Mars solünden daha kısadır. Eğer Mars’ta olsaydık Phobos doğduktan 4,5 saat sonra gözden kaybolacaktır. Deimos’un dolanım süresi ise 30,25 saattir. Bu da 2,5 sol boyunca Deimos’un ufuk çizgisinin üzerinde kalacağı anlamına gelir. İki uydu da geceleri bir Ay gibi parlayamaz, Phobos Ay’ın Dünya’dan görünüşünün 3’te 1i, Deimos ise 9’da 1 ladar görünecektir.

MARS - DÜNYA
MARS – DÜNYA

1975’te gönderilen iki uzay sondası (Viking 1 ve Viking 2) 1976 yılının Haziran ve Ağustos aylarında ulaştı. Bu iki uzay sondası iki kısımdan oluşuyordu: orbiter ve iniş aracı. Orbiter, gezegen yörüngesine oturup haritalama işlemini yerine getiriyordu, ayrıca yedek olarak tutuluyordu. İniş aracı da paraşüt ve roket freni ile yüzeye inip çalışmalar yapmaktaydı. Bu araçların gönderdiği verilere göre, gökyüzü, beklenilenden çok farklı bir renk, pembeydi ve sıcaklık ise çok düşüktü. Rüzgâr da orta şiddetliydi. Bu araçlar Mars’ta yaşam olup olmadığına dair araştırmalar yaptılar, lakin hiçbir belirti bulunamadı. Elde olan veriler de incelendiğinde, özellikle Mars haritasında bazı doğal şekillerin yardımıyla anlaşılıyor ki, bir zamanlar Mars’ta hayat olduğu fakat bilinmeyen nedenlerden bir şekilde yok olduğunu söyleyebiliriz. Harita dikkatli incelendiğinde, akarsular olduğuna dair kanıtlar var, hatta bazı bölgelerde sel baskınlarının izleri de var. Belki de Mars’ta hayat uzun süren bir kış uykusuna yatmıştır.

Bazıları için başlarda Mars hayal kırıklığı oldu, çeşitli bitkiler ve yeraltı kaynak sularının olduğu bir dünya beklerken volkanik bir çöplük buldular. Fakat Güneş Sistemine bakıldığında, Dünya hariç, en cana yakın olan gezegen Mars. İnsanlı uzay araştırmaları için bir sonraki hedefin Mars olması ise kaçınılmazdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

six − 2 =

Bilgisayar-Mühendisliğinde-En-İyi-10-Üniversite

Bilgisayar Mühendisliğinde En İyi 10 Üniversite

Tarımsal Mekanizasyon